به گزارش اداره روابط عمومی و اطلاع رسانی دانشگاه فردوسی مشهد، رویداد «خرد ملی برای ایران برخاسته؛ طرح سیمرغ رمضان» با حضور پانزده اندیشکده و پژوهشکده و نمایندگانی از برخی دانشگاههای استان خراسان رضوی، روز پنجشنبه 21 خرداد 1405 در دانشگاه فردوسی مشهد برگزار شد.
رویداد مسئلهمحور «خرد ملی برای ایران برخاسته؛ طرح سیمرغ رمضان» به همت اندیشکده حکمرانی و قانونگذاری خراسان رضوی و با مشارکت جامعه اندیشکدهها و پژوهشکدههای استان، معاونت سیاسی، امنیتی و اجتماعی استانداری خراسان رضوی و به میزبانی دانشگاه فردوسی مشهد در این دانشگاه برگزار گردید.
این رویداد که در چارچوب طرح ملی «سیمرغ رمضان» مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی و با هدف بهرهگیری از ظرفیت نخبگان برای مسئلهیابی، ایدهپردازی و ارائه راهکارهای نوآورانه در مواجهه با مسائل و چالشهای کشور در دوران پساجنگ برگزار شد، با حضور جمعی از اساتید دانشگاه، پژوهشگران، مدیران، اندیشهورزان و صاحبنظران استان همراه بود.
در این رویداد، صاحب نظران در قالب ۱۲ میز تخصصی به بررسی مهمترین مسائل کشور در حوزههایی از جمله اقتصاد، آب و محیطزیست، اقلیم، تعلیم و تربیت، حقوقی و قضایی، حکمرانی و مدیریت شهری، امنیت غذایی، صنعت و معدن، انرژی و تصویر ایران آینده پرداختند.
دکتر حسین افخمی روحانی، دبیر اندیشکده حکمرانی و قانونگذاری خراسان رضوی، در ابتدای این برنامه، هدف از برگزاری این نشست را فعالسازی ظرفیت نخبگانی استان برای ارائه ایدهها و راهکارهای عملیاتی در مواجهه با مسائل نوپدید کشور و مشارکت مؤثر در طرح ملی «سیمرغ رمضان» مطرح کرد.
وی افزود: در این رویداد، صاحبان ایده، ایدههای خود را برای حل چالشهای جنگ رمضان در میزهای تخصصی به مشارکت میگذارند. ایدهها توسط صاحبنظران حوزه مربوط مورد نقد قرار میگیرد و غنی شده و صیقل داده میشود. صاحبان ایده پس از بهرهگیری از نظرات تخصصی صاحبنظران و دریافت غنای لازم، ایدههای خود را در سامانه مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی ثبت میکنند.
در ادامه این نشست، دکتر عبدالرضا جوان جعفری، رئیس دانشگاه فردوسی مشهد، ضمن عرض خیر مقدم به مهمانان، با اشاره به نسبت میان پژوهشهای دانشگاهی و نیازهای جامعه اظهار کرد: اگرچه معمولاً دانشگاهها به انجام تحقیقات نظری و انتزاعی شناخته میشوند و انتظار میرود بیشتر به مسائل کاربردی بپردازند، اما نباید فراموش کرد که جامعه علاوه بر راهکارهای اجرایی، به نظریه نیز نیازمند است و نمیتوان صرفاً با تحقیقات کاربردی به تمامی نیازهای جامعه پاسخ داد.
وی با اشاره به مفهوم مدرک دکتری (PhD) افزود: فلسفه وجودی این مرتبه علمی آن است که پژوهشگر به سطحی از تعمق و فهم برسد که بتواند مبانی نظری و فکری پدیدهها را در موضوعات عینی و ملموس درک کند. این موضوع محدود به علوم انسانی نیست و در تمامی حوزهها از جمله علوم پایه، فنی، مهندسی و صنعتی نیز صدق میکند؛ از همین رو نظریهپردازی و تولید دانش نیازمند توجه به مباحث فلسفی و بنیانهای فکری است.
رئیس دانشگاه فردوسی مشهد با اشاره به نمونههایی از نظریههای مطرح در علوم انسانی خاطرنشان کرد: آنچه به اقدامات و فرآیندهای اجرایی جهت میدهد، نظریهها هستند. در واقع نظریهها چارچوب فهم، تحلیل و عمل را شکل میدهند و بدون وجود آنها نمیتوان انتظار داشت فعالیتهای اجرایی به صورت هدفمند و منسجم پیش بروند.
دکتر جوان جعفری تصریح کرد: اگر نیمه فلسفی و نظری علم مورد توجه قرار نگیرد، نیمه عملیاتی آن نیز قادر نخواهد بود بروندادهای منظم و قابل اتکایی تولید کند. هر اقدام اجرایی نیازمند مبانی نظری مشخصی است و در صورت فقدان این مبانی، انسجام میان اجزا و فرآیندهای اجرایی از بین خواهد رفت.
وی تأکید کرد: حکمرانی در ذات خود مبتنی بر نظریه است و کیفیت حکمرانی نیز وابسته به کیفیت، دقت و استحکام نظریاتی است که مبنای تصمیمسازی و تصمیمگیری قرار میگیرند. از این رو دانشگاهها در کنار پرداختن به مسائل کاربردی، وظیفه دارند تولیدکننده نظریهها و بنیانهای فکری مورد نیاز برای حل مسائل کشور نیز باشند.
دکتر امیرالله شمقدری، معاون امنیتی و انتظامی استانداری خراسان رضوی نیز دیگر سخنران این نشست بود. وی در سخنان خویش با تأکید بر ضرورت استقرار الگوی «حکمرانی خردمندانه» اشاره داشت: امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند پیوند هوشمند میان ساختارهای اجرایی، مجامع علمی، دانشگاهها، اندیشکدهها و رسانهها هستیم؛ چرا که حل مسائل پیچیده کشور تنها از مسیر تصمیمگیریهای مبتنی بر دانش، داده و خرد جمعی امکانپذیر است.
وی با اشاره به ضرورت بهرهگیری مستمر از ظرفیت نخبگان در فرآیند تصمیمسازی افزود: هر اقدام و تصمیمی به طور طبیعی با چالشهایی همراه است و موفقیت در مواجهه با این چالشها مستلزم آن است که تصمیمات بر پایه اندیشه، نوآوری، خلاقیت و مشارکت نخبگان اتخاذ شود. از این رو باید ارتباطی پایدار و هدفمند میان مدیران اجرایی و محیطهای علمی و اندیشهورز شکل گیرد تا این تعامل به یک گفتمان غالب در نظام مدیریتی کشور تبدیل شود.
معاون امنیتی و انتظامی استانداری خراسان رضوی با تأکید بر اصل شفافیت در حکمرانی تصریح کرد: مدیران و قانونگذاران باید در یک «ویترین شیشهای» قرار گیرند تا مبانی تصمیمات، دادهها و فرآیندهای تصمیمسازی برای نخبگان و افکار عمومی قابل مشاهده و ارزیابی باشد. شفافیت نه تنها موجب افزایش اعتماد عمومی میشود، بلکه زمینه بهرهگیری از دیدگاههای تخصصی و اصلاح مستمر تصمیمات را نیز فراهم میکند.
دکتر شمقدری ادامه داد: حکمرانی خردمندانه زمانی محقق میشود که سه ضلع ساختارهای اجرایی، اندیشکدهها و دانشگاهها و همچنین رسانه در کنار یکدیگر قرار گیرند. ساختارهای اجرایی با مسائل و نیازهای میدانی مواجه هستند، دانشگاهها و اندیشکدهها وظیفه تولید داده، تحلیل و ارائه راهکار را بر عهده دارند و رسانه نیز نقش شفافسازی، مطالبهگری و انتقال مفاهیم به جامعه و تصمیمگیران را ایفا میکند.
وی با اشاره به ظرفیت عظیم علمی کشور گفت: دانشگاهها و مراکز علمی نباید صرفاً به عنوان نهادهای آموزشی دیده شوند، بلکه باید به عنوان مراکز شناخت مسائل، شناسایی زودهنگام چالشها و طراحی مداخلات مؤثر اجتماعی ایفای نقش کنند. بسیاری از مسائل کشور زمانی به بحران تبدیل میشوند که میان ظرفیتهای علمی و نظام تصمیمگیری فاصله ایجاد شود.
دکتر شمقدری با تأکید بر اهمیت آیندهپژوهی و پیشگیری خاطرنشان کرد: هزینه حل مسائل در مرحله بحران به مراتب بیشتر از هزینه پیشگیری و آیندهنگری است. هرچه بتوانیم با بهرهگیری از دادهها، مطالعات علمی و تحلیلهای تخصصی مسائل را پیش از تبدیل شدن به بحران شناسایی کنیم، هزینههای اجتماعی، اقتصادی و مدیریتی کشور کاهش خواهد یافت.
وی همچنین با اشاره به ضرورت شبکهسازی میان اندیشکدهها و مراکز علمی اظهار کرد: در کشور ظرفیتهای ارزشمند و متعددی در قالب اندیشکدهها و پژوهشکدهها وجود دارد، اما بخشی از این ظرفیتها به صورت جزیرهای فعالیت میکنند. لازم است با استفاده از فناوریهای نوین و ظرفیتهای هوش مصنوعی، شبکهای منسجم از اندیشکدهها شکل گیرد تا ضمن پرهیز از موازیکاری، دانش و تجربیات میان آنها به اشتراک گذاشته شود.
معاون امنیتی و انتظامی استانداری خراسان رضوی افزود: امروز نیازمند عبور از تصمیمگیریهای سنتی و توصیهمحور به سمت تصمیمگیریهای کارشناسی، دادهمحور و شفاف هستیم. حکمرانی مطلوب زمانی شکل میگیرد که تصمیمات بر پایه شواهد، تحلیلهای علمی و دادههای واقعی اتخاذ شود و فرآیندهای مدیریتی به جای تنش و مچگیری، بر یادگیری، اصلاح و همافزایی استوار باشند.
وی با تأکید بر ضرورت ایجاد زیرساختهای اطلاعاتی مناسب گفت: بدون دسترسی به دادههای معتبر و ایجاد بانکهای جامع اطلاعاتی، امکان تصمیمسازی دقیق و علمی وجود نخواهد داشت. دانشگاهها، اندیشکدهها و رسانهها زمانی میتوانند نقش واقعی خود را ایفا کنند که به دادههای صحیح و قابل اتکا دسترسی داشته باشند.
دکتر شمقدری در ادامه با اشاره به ضرورت تقویت فرهنگ گفتوگو و همافزایی میان نخبگان و مدیران تصریح کرد: عبور از چالشهای کشور نیازمند فاصله گرفتن از فضای تنازع و حرکت به سمت همدلی و همکاری است. باید زمینهای فراهم شود که جوانان، نخبگان، دانشگاهیان و صاحبنظران در فضایی مستمر و سازنده با مدیران گفتوگو کنند و این ارتباط به نشستها و همایشهای مقطعی محدود نشود.
وی خاطرنشان کرد: آنچه کشور امروز به آن نیاز دارد، شکلگیری یک جریان مستمر از تعامل، نقد، مشورت و یادگیری متقابل میان نخبگان و مدیران است. در چنین شرایطی میتوان از ظرفیت خرد جمعی برای حل مسائل بهره گرفت و مسیر توسعه و پیشرفت را با سرعت و دقت بیشتری طی کرد.
معاون امنیتی و انتظامی استانداری خراسان رضوی در پایان با ترسیم چشمانداز آینده اظهار کرد: با ایجاد انسجام میان نهادهای علمی، اندیشکدهها، رسانهها و دستگاههای اجرایی و با تکیه بر دانش، شفافیت، همافزایی و مشارکت نخبگان، میتوان بسیاری از مسائل کشور را به صورت ریشهای حل کرد و زمینهساز شکلگیری حکمرانی کارآمدتر و آیندهای روشنتر برای کشور شد.
در ادامه این نشست نیز سید رضا حسینیزاده مظلوم، مدیرکل صداوسیمای خراسان رضوی با تأکید بر ضرورت گسترش همکاری میان رسانه و نهادهای اندیشهورز اظهار کرد: صداوسیما از ظرفیتهای گسترده و متنوعی در حوزههای اطلاعرسانی، تبیین، فرهنگسازی، روایتپردازی و ارتباط با افکار عمومی برخوردار است و این ظرفیتها میتواند در خدمت اندیشکدهها، پژوهشکدهها و مراکز علمی قرار گیرد.
سید رضا حسینیزاده مظلوم افزود: امروز بیش از گذشته نیازمند آن هستیم که میان نهادهای علمی و رسانهای ارتباطی فعال و مستمر شکل بگیرد تا ایدهها، پژوهشها و راهکارهای تولید شده در محیطهای علمی و اندیشهورز بتواند به زبان قابل فهم برای جامعه و تصمیمگیران ترجمه و منتقل شود.
مدیرکل صداوسیمای خراسان رضوی خاطرنشان کرد: صداوسیما آمادگی دارد ظرفیتهای رسانهای خود را در اختیار مجموعههای علمی و پژوهشی قرار دهد و از تولید و انتشار محتواهای مبتنی بر پژوهش و اندیشه حمایت کند.
حسینیزاده تصریح کرد: حل مسائل پیچیده کشور نیازمند همافزایی میان نهادهای علمی، پژوهشی و رسانهای است و هرچه ارتباط میان این بخشها تقویت شود، امکان تبدیل ایدهها و راهکارهای تخصصی به گفتمان عمومی و سیاستهای مؤثر نیز افزایش خواهد یافت.
در انتها لازم به ذکر است که طرح ملی «خرد ملی برای ایران برخاسته؛ سیمرغ رمضان» با راهبری مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی با هدف گردآوری ایدهها و پیشنهادهای نخبگانی در محورهای مختلف حکمرانی، اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و امنیتی، از ظرفیت اندیشمندان و صاحبنظران در سراسر کشور در حال برگزاری می باشد.
